Betekenisvol onderwijs

Betekenisvol onderwijs

Over betekenis van je docentschap

Aandacht is een werkwoord!

    Ron van Es
    Door Ron van Es in de groep Betekenisvol onderwijs 17 dagen geleden
    Aandacht is een werkwoord!

     aandacht.jpg

    Er is veel aandacht voor aandacht. Er is ook veel behoefte aan aandacht. Er is zelfs sprake van een nieuwe ‘stijl’ in leiderschap waarin aandacht een een speerpunt is. Iedereen heeft het er dus over.

    In een wat ouder interview — eerder door mij aangehaald — spreekt de inspirerende filosoof Roman Krznaric over zijn boek ‘Empathie’. ‘Inlevingsvermogen zorgt ervoor dat we meer inzicht en begrip hebben hoe anderen denken en voelen. Dat leidt tot betere prestaties.’

    Als je Krznaric’s boek leest, is aandacht hebben voor elkaar niet alleen iets dat mij ons als mensen hoort, maar ook logisch als je met elkaar werkt. ‘Het gaat mij niet om empathie om meer producten te verkopen, het gaat mij om empathie om het welzijn en leven van mensen te verbeteren. Voor welzijn gaat het altijd om een gevoel van autonomie en om goede relaties. Dat is een grote uitdaging voor managers: hoe creëer je zelfstandigheid en verbondenheid.’

    In een gesprek met Pol van Tuijl, organisatie ontwikkelaar, bespraken we een meeting die hij met een vakgroep Duits ooit had op een school. ‘Ik begin dan niet met wat er allemaal niet goed loopt, maar stel de vraag wat hen verbindt. Wat is jullie essentie? En dan blijkt dat iedereen heel graag jonge mensen begeleidt in hun leren. Als je dat van elkaar hoort, roept dat verbinding op, en kun je daarna de dagelijkse irritaties vrij makkelijk oplossen.’ Het viel mij op dat die vakgroep Duits dat niet zelf had kunnen bedenken en daar dus iemand van buiten voor nodig had. Aandacht voor elkaar stond niet hoog op de kalender blijkbaar. Was dat wel zo geweest dan had het een hoop gedoe kunnen schelen. Lees voor ‘gedoe’ vooral ook gekwetste mensen, beeldvorming en eenzaamheid.

    Aandacht hebben in het onderwijs is weliswaar een woord dat veel gebruikt wordt, maar is ook daar niet makkelijk. Zeker, aandacht voor kinderen, leerlingen, studenten wordt gezien als zeer noodzakelijk, zoals bijvoorbeeld ook Jennemien van der Woude aanhaalde in ons gesprek. Maar hoe zit het met docenten, teamleiders, bestuurders onderling?

    Dit laatste viel me met name op toen ik in een kleine actie opzette waarin ik docenten vroeg hun eigen ooit oud-docent eens te benoemen in een klein stukje van een paar woorden. Even het licht laten schijnen op hen. Zo iets als je in dit korte filmpje kunt zien. In dit geval zijn het oud-studenten doe nog eens terugkijken naar hun docenten. Even hun waardering uitspreken. En wat een prachtige emoties brengt dat teweeg. Want lesgeven is niet simpel, kost veel, vraagt veel, en wat is het dan geweldig om daar een waardering over te mogen horen. Ook al is het zoveel jaar later.

    Ik besprak mijn kleine idee met Alexander Bos van Digischool die het weer in een nieuwsbrief zette naar duizenden docenten. In dat voorstel schreef ik: ‘Stel nu dat juist docenten vertellen over hoe bepalend hun docenten waren voor wie zij zijn? Deze docenten een podium gunnen. Hen als het ware een beetje eren. Dat docenten dat kunnen doen in het openbaar, iets schrijven over hun docenten, met naam en toenaam. Samen een podium maken voor hun verborgen helden.’

    Welgeteld 3 mensen hebben gereageerd, waaronder ik zelf, dus eigenlijk 2.

    Is dit teleurstellend? Natuurlijk. Niet voor mij moet ik hier schrijven, mij verbaasde het eigenlijk vooral. Want als aandacht zoveel doet, voor elkaar, voor die docenten van nu maar ook van ooit, waarom doen we het dan niet? Waarom zorgen we juist in dat onderwijs zo slecht voor elkaar?

    Geen tijd hebben is natuurlijk geen argument. Werkdruk? Het zal allemaal wel. Aandacht is een werkwoord schreef ik ooit jaren geleden, en dat is het nog steeds. Aandacht kost wat. Roman Krznaric vertelt in het interview: ‘Zonder inlevingsvermogen is samenwerking en communicatie nauwelijks mogelijk. Dan zijn we emotioneel doof. Een manager die zijn mensen niet kan lezen of begrijpen, zal geen effectieve manager zijn. Als je anderen wilt motiveren of inspireren, zul je moeten weten wat anderen willen of nodig hebben. Empathie is de kunst om in iemand anders schoenen te staan.’

    Stel je voor dat er meer aandacht zou zijn voor elkaar in het onderwijs? Zouden veel problemen dan niet sneller op te lossen zijn? Zou de waardering docenten dan niet helpen in hun werk? Zou inlevingsvermogen dan een voertuig zijn naar meer geluk? Zou het omkijken kunnen helpen om elkaar weer echt te zien? Een beetje zoals de tv host Stephen Colbert deed.

    Als jij met aandacht voor je collega’s het werken in onderwijs beter, leuker, mooier, persoonlijker, gedrevener kan maken. Als jij met aandacht voor je collega’s de waardering kan uitspreken, voelbaar kan maken, aanwezig kan laten zijn, wat gaat dat dan wel niet opleveren? Laat je zien, spreek je uit, wees zichtbaar — voor elkaar. Roman Krznaric: ‘Het gaat mij niet om empathie om meer producten te verkopen, het gaat mij om empathie om het welzijn en leven van mensen te verbeteren.’

    Ron van Es — Work and Purpose

     

    Wil je over verhalen lezen over je collega's - klik dan hier verder -