Verlaag zelf je werkdruk in het onderwijs

    Annemiek Tigchelaar
    • iedereen (publiek zichtbaar)
    Door Annemiek Tigchelaar in de groep JOUW LOOPBAAN 18 dagen geleden
    Verlaag zelf je werkdruk in het onderwijs

    Leraar zijn is een dankbaar beroep. Als leraar maak je een verschil, doe je iets dat er écht toe doet. Maar, zoals iedereen weet: alles heeft een prijs. En ben je leraar? Dan betaal je met je gezondheid. Want de cijfers van CBS en TNO uit 2015 liegen er niet om: maar liefst een op de vijf docenten heeft last van burn-out-klachten. En dat is meer dan in elke andere branche.

    De hoogste tijd om daar iets aan te doen. Maar zonder oorzaak geen oplossing, zeg ik altijd. En dus vroeg ik in mijn netwerk: “Wat draagt voor jou als leerkracht bij aan stress?”. Binnen enkele minuten stroomden de reacties binnen. “Complexe problemen bij de kinderen”, werd veel genoemd. En: “Ouders die moeilijk lopen te doen!” Maar ook: “Tijdsdruk, het niet op tijd afkrijgen van de voorbereiding!” zullen veel leraren herkennen. Met een extra klacht: “Al die administratieve rompslomp: handelingsplannen, verslagen en rapporten!” En dat is nog maar een greep uit alle reacties. Hoe kunnen leraren in hemelsnaam een grip krijgen op al dit stressgeweld?!

    Aan die administratieve rompslomp en klagende ouders kan ik helaas nietsdoen. Maar ik kan je wel tips en inspiratie geven om grip op je stress te krijgen!

    Accepteer of veranderen

    In het leven heb je keuzes in hoe je je leven en werk wilt indelen. Wellicht heb je maar weinig keuzes – je hebt geen invloed op je werktijden of aantal leerlingen, maar je hebt wel invloed op hoe jij tegen je eigen situatie aankijkt en hoe je ermee omgaat. Dat is lang niet altijd gemakkelijk en soms misschien zelfs confronterend, maar wel een belangrijke manier om je werkdruk te verlagen.

    Volgens de bekende schrijver Stephen Covey (naast managementgoeroe ook zelf docent!) is het van belang te weten waar je wel of niet invloed op hebt. Hij noemt dat de cirkel van invloed. Abracadabra? Valt wel mee.

    Stel je een cirkel voor met daarbinnen in nog een cirkel. In de binnenste cirkel bevinden zich de zaken waar je wel invloed op hebt. Het gaat om de zaken die jij kunt beheren, zoals jouw daden, reacties, gedrag en gedachten. Houd je bij voorkeur bezig met deze zaken waar je invloed op hebt.

     

    Daarbuiten, de rand om deze cirkel, bevinden zich zaken die ons wel raken, maar waar we geen invloed op hebben: je kunt er niets aan veranderen. Denk aan de wereld om je heen, het weer, je verleden, het computersysteem op je werk of je collega’s.  Over deze zaken kun je je beter niet te druk maken. Dan kun je gefrustreerd raken. Hiermee zie je dat het geen zin heeft om je verantwoordelijk te voelen voor zaken waar je geen invloed op hebt. En zo heeft het ook geen zin om je te ergeren aan anderen (of het weer) of te klagen.

     

    Er is op zich niets mis met betrokken zijn, mits je je energie stopt in de juiste dingen. Het is natuurlijk fijn om betrokken te zijn en een groot hart te hebben voor de school waar je werkt. Maar als je door deze betrokkenheid extra werk naar je toe trekt, je bemoeit met zaken die niet bij jou horen, werk van collega’s gaat overnemen of problemen van alle kinderen wilt oplossen, dan heb jij het drukker dan nodig! Leer te zien waar jouw invloed stopt en je betrokkenheid begint en stop met je bezig te houden met zaken die niet bij jou horen.

     

    Niet ergeren, maar leren

    Dat ergeren niet productief is, is nu wel duidelijk. Maar wat kun je dan wel doen? Een heleboel! Soms is het best moeilijk om te bedenken hoe je dat doet. Goed nieuws, dat voor jou als leraar eigenlijk helemaal geen nieuws is: wat je niet weet, kun je leren.

    • Erger je niet aan trage computersystemen, maar verdiep je in hoe je er efficiënter mee kunt werken.
    • Erger je niet aan die lastige of irritante collega, maar leer hoe je handiger kunt samenwerken.
    • Ga niet gebogen onder de opgelegde werkdruk, maar leer hoe je je werkdruk zelf kunt verlagen (en kun je hier wel wat hulp bij gebruiken, stuur me dan gerust een e- mailtje).

    Bevrijd je van nare gedachten

    In je hoofd maak je je vaak drukker dan nodig. Door piekeren of je ergens zorgen over te maken, voelen zaken zwaarder aan dan wellicht nodig is. Zaken relativeren, leren loslaten en een gezonde betrokkenheid zorgen ervoor dat je niet meer druk ervaart dan nodig is.

    Het stemmetje in je hoofd, die automatische gedachten die van alles voor jou invullen. We hebben dat allemaal en meestal is dat stemmetje niet erg behulpzaam. Het vertelt je wat je moet doen, wat je niet kan of wat je moet laten. Vaak heeft dat stemmetje die dingen je al zo vaak verteld dat het je niet eens meer opvalt. En in de loop van de tijd ben je het stemmetje gaan geloven. Hiermee belemmert het je in wat je durft of doet. Het geeft je een naar gevoel. Het staat nieuwe ideeën in de weg en maakt veranderen lastig of onmogelijk. Vandaar dat we deze overtuigingen ook wel dooddoeners noemen.

     

    Bevrijd jezelf van belemmerende overtuigingen. Een belemmerende overtuiging is dat irritante stemmetje in je hoofd dat jou vertelt wat jij zou moeten doen, ook als je dat eigenlijk helemaal niet hoeft te doen. Of dat jou vertelt dat jij iets niet kan, terwijl je het wél kan. Als leraar herken je dat stemmetje aan gedachten als: “Ik moet die stapel echt voor morgen nakijken” (ook als dit niet per sé hoeft), “Ik ben een slechte leraar” (omdat je een keer geen antwoord wist op de vraag van een leerling) of “Ik ben hier niet voor geschikt” (omdat je een klas een keer niet rustig krijgt).

    Dat stemmetje heeft niets te maken met de werkelijkheid. En dus is de beste manier om hem te bestrijden door te kijken naar hoe het nou écht zit. Stel jezelf dus eens de vraag: “Is dat echt zo?” Ben je écht een slechte leraar? Moet die stapel écht morgen af? Ben je hier écht niet voor geschikt? En wees dan helemaal eerlijk tegen jezelf. Grote kans dat je ontdekt dat een groot deel van het probleem in je hoofd zit.

    Niet meer overwerken

    Over overwerken kan ik heel duidelijk zijn: het hoort niet en het zou niet nodig moeten zijn. Ernstige uitzonderingen in absolute crisissituaties daargelaten hoort je werk in jouw werkuren te passen. De smoes dat overwerken erbij hoort, is absurd! Je krijgt in een winkel ook niet meer dan afgesproken, je krijgt ook niet meer salaris dan afgesproken en jouw werkgever krijgt dus ook niet meer van jou dan afgesproken. Basta! (Maar ja, ik heb makkelijk praten, ik sta niet in jouw schoenen.)

    Bevlogenheid en hart voor je werk zijn natuurlijk heel mooi, maar te veel werken kan op de lange duur ten koste gaan van je gezondheid.

    Niet alleen de lessen, maar ook de voorbereiding, het nakijken en het beantwoorden van e-mails vallen allen onder je werkuren. Denk dus niet dat je de opstapeling van e-mails in het weekend weg moet werken. Het lijkt dan misschien wel alsof je rustig aan je werkweek kunt beginnen, maar tegelijkertijd gaat dit ten koste van je ontspanning. Maak dus een goede planning, waarin je al je activiteiten opneemt. En bedenk: je hebt maar een beperkt aantal uur. Je kunt niet alles doen. En dat hoeft ook niet.

    Meer tips voor een stressvrij leven?

    Heb je iets gehad aan dit artikel? Dan heb ik goed nieuws voor je! Mijn nieuwste e-book “Grip op je stress” is net uitgekomen. In tegenstelling tot mijn andere boeken is dit een werkboek: je gaat echt zelf met je stress aan de slag. Met oefeningen, doordenkers, testjes, maar ook activiteiten voor ontspanning. Kortom: ter lering en vermaak! Gun jij jezelf een relaxt schooljaar? Klik dan hier om het boek te bestellen!  (www.gripopjestress.nl)