Beter onderwijs, betrokken leerlingen en meer werkplezier? Dat kan, in 8 stappen

    stichting leerKRACHT
    • iedereen (publiek zichtbaar)
    Door stichting leerKRACHT in de groep PROFESSIONALISEREN 74 dagen geleden
    Beter onderwijs, betrokken leerlingen en meer werkplezier? Dat kan, in 8 stappen

    Wat is er gebeurd? Je werd leraar vanwege je passie voor onderwijs. Om leerlingen kennis bij te brengen en zich te laten ontwikkelen. Maar als je nu om je heen kijkt?

    Je ervaart enorme werkdruk. Je komt nauwelijks toe aan het goed voorbereiden van je lessen. Er is veel dat moet. In de klas heb je de indruk dat jij harder werkt dan je leerlingen.

    In de lerarenkamer gaat het gesprek niet over onderwijs, maar klagen je collega’s over het gedrag van leerlingen. Je hebt het idee dat je er vaak alleen voor staat.

    Je kijkt naar je schoolleider. Je ziet dat de waan van de dag overheerst. Hij of zij is steeds nieuwe brandjes aan het blussen.

    Wat is er aan de hand?

    De pijnlijke waarheid: als je dit ervaart dan is de kans groot dat het onderwijs op jouw school veel beter kan en moet

    In een cultuur op school van rennen en werkdruk sneeuwt het onderwijs onder. Daar wordt je als leraar niet beter. Daar heb je minder plezier in je werk. En dat merken je leerlingen.

    Er is een aanpak die dit oplost. Dat is een cultuur van ‘elke dag samen een beetje beter’. Simpel om te begrijpen, maar lastig te realiseren in de praktijk.

    In zo’n cultuur leer je als leraar van en met je collega’s. En verbeter je samen met je schoolleider en de leerlingen het onderwijs. Niet af en toe, maar elke dag. Niet met een paar enthousiastelingen, maar met iedereen op school. En niet omdat het moet, maar omdat je dit zelf wilt.

    Zo’n cultuur is niet nieuw. Als je gaat kijken naar landen en regio’s met nog veel beter onderwijs dan het onze – zoals Ontario, Massachusetts, Singapore en Estland – dan zie je scholen met zo’n cultuur. En in bedrijven en ziekenhuizen werkt dit net zo, daar heet deze manier van werken ‘Lean’ of ‘Agile-Scrum’. Het is een beproefde manier van werken.

    Stel je dat eens voor: een school waar je met je team en de leerlingen elke dag samen het onderwijs verbetert. Wat doet dat met je werkplezier? Met de sfeer in de klas? Met het teamgevoel op school? En met de kwaliteit van jullie onderwijs?

    Iedereen die in zo’n school werkt wil nooit meer anders. En gunt elk kind zo’n school.

    Maar hoe creëer je zo’n cultuur op jouw school? Daar gaat deze blog over. In deze blog deel ik met jou de ervaring van 476 leerKRACHT-scholen die hiermee aan de slag zijn. Op een praktische manier, in 8 stappen die je zelf op jouw school kunt zetten.

    Klaar? Laten we starten.

    Stap 1. Ga ‘doenken’

    Dit ken je vast wel: in elke organisatie zijn er enthousiastelingen, mensen die je wel meekrijgt en tegenstribbelaars. Een verbetercultuur ‘draag’ je niet met een paar enthousiastelingen, daar heb je iedereen voor nodig. Dan maar uitstellen tot iedereen mee is? Dan kun je wachten tot sint-juttemis.

    De oplossing is ‘doenken’.
    Wat is dat? Eerst doen en dan pas denken. Als je te lang nadenkt is dat de dood in de pot. Je moet aan de slag, successen boeken, collega’s meekrijgen, en dan pas nadenken. Doenken dus.

    Stap 2. Start met het verbeterbord

    Toen we met leerKRACHT startten was er veel dat leraren en schoolleiders meteen begrepen: gezamenlijk lesontwerp? Check! Elkaars lessen bezoeken? Check! Bordsessie in de klasElkaar feedback geven? Check!

    Maar de bordsessie? Daar had niemand van gehoord. Dat is gek. In bedrijven die topkwaliteit leveren werkt iedereen met die borden. Dat bord, dat is de ruggengraat van het samen verbeteren.

    Maar, wat is een bordsessie? Dat is een bijeenkomst waarbij een team, staand bij een verbeterbord, een check-in doet: zij delen hoe ze zich voelen, hun successen, ze evalueren voortgang tegen hun doelen, en lopen hun verbeteracties na.

    Dat doen ze kort, maximaal 15 minuten. Het is zo gepiept. En al snel wordt de bordsessie meer dan een bijeenkomst, het wordt jullie momentje samen die week. Het team zorgt voor elkaar.

    Stap 3. Kom direct in een verbeter-ritme

    Deze week is het druk, oudergesprekken, examens, feest, te veel om op te noemen er is altijd wel wat. Prima redenen om het samen verbeteren even uit te stellen. Maar ja, je weet wat er van uitstel komt. Het is net als lijnen of sporten: ‘vandaag even niet’ is vaak het begin van het einde.

    Ik zie op scholen die echt goed worden dat het ritme er inzit. Weer of geen weer. Druk of niet druk. Of de schoolleider er is of niet. De bordsessie gaat altijd door. De leerlingen worden om hun mening gevraagd. De leraren vinden een kans om bij elkaar lessen te bezoeken.

    Omron is een bedrijfje in Den Bosch dat sensoren maakt. Bijvoorbeeld voor in achtbanen van de Efteling. Voel je ‘m? Ja, die moeten werken. Zij mogen 6 fouten maken per 1 miljoen geproduceerde sensoren. En die 6 moeten ze vangen voordat ze de fabriek uitgaan.

    Denk je dat deze mensen druk door de fabriek rennen? Dat ze geen tijd hebben om te verbeteren? Dat ze hun bordsessies overslaan? Nee, ze móeten wel de tijd nemen om te verbeteren, anders gaan ze kapot.

    En jullie, jullie werken niet met sensoren maar met leerlingen. Zijn zij minder belangrijk? Kunnen jullie het je permitteren om druk rond te rennen? Geen tijd te nemen voor verbeteren? Beantwoord deze vraag zelf maar. Ik ga verder.

    Stap 4. Maak kleine stapjes: elke dag samen een beetje beter

    Ongeduld en grootse ambities, daar schuilt gevaar in. De verleiding is om grote stappen te zetten: zoals overal iPad-onderwijs of iedereen gepersonaliseerd leren.

    Maar hardlopers zijn doodlopers. Echte kwaliteit zit in veel kleine stapjes. Hoge kwaliteit leveren is niet een kwestie van een ‘silver bullet’; een antwoord dat alle problemen oplost. Dat verbeteren-met-veel-kleine-stapjes werkt in bedrijven, ziekenhuizen en scholen hetzelfde.

    In bedrijven heet deze manier van werken lean of agile-scrum: in kleine stappen verbeteren, met het hele team.

    Stap 5. Bedenk hoe jullie het zelf willen hebben

    Stap 5 zelf vormgeven.jpeg Het is jullie school. Het zijn jullie leerlingen. Jullie zijn allemaal verschillend.

    Nooit werd dit mij duidelijker dan de dag toen ik eerst de Berg en Boschschool in Bilthoven en toen de Globetrotter in Rotterdam bezocht. Van een middelbare school voor autistische kinderen naar een basisschool in een achterstandswijk in hartje Rotterdam.

    Die scholen hebben totaal andere leerlingen, andere doelen, andere didactiek. Er is maar één groep die kan bepalen wat voor die school werkt: het team.

    Kortom, wat jullie willen bereiken en hoe je dat doet, dat moet je zelf vormgeven.

    Stap 6. Verander je schoolleider, begin bij jezelf

    Je bent leraar, maar zonder je schoolleider gaat dit je niet lukken. Sterker nog, je hebt niet alleen de steun van je schoolleider nodig, je moet je schoolleider zien te veranderen. Ja, echt!

    Doet die schoolleider het dan fout? Vast niet. Alleen, als je werkt met ‘elke dag samen een beter’ verandert iedereen, dus ook de schoolleider.

    Stap 7. Klaar om de turbo erop te zetten? Ja? Betrek dan je leerlingen

    Als leraren vorm je maar een kleine minderheid op school. Op elke leraar zijn er 20 tot 30 leerlingen. Als je echt de turbo erop wilt, als je echt geweldig onderwijs wilt, dan kun je niet zonder je leerlingen.

    Wie ben ik omdat te zeggen? Ik heb het zelf niet bedacht. Sterker nog, toen ik leerKRACHT startte deed ik dat vóór leerlingen, maar ik had niet gerekend óp de leerlingen. Hoe stom kun je zijn.

    Want wat zag ik op onze scholen gebeuren? Leraren merkten dat samenwerken hen beter maakte, hen meer werkplezier gaf, hun betrokkenheid vergrootte. En bedachten “hé, als dat voor ons werkt, waarom dan ook niet voor onze leerlingen”.

    Stap 8. Weg met de verspilling: lever kwaliteit

    Leraren ervaren enorm veel werkdruk. Er is bijna geen ontwikkeld land waar leraren zoveel uren lesgeven als in Nederland. Alsof kwaliteit alleen in kwantiteit zit.

    Als je in bedrijven gaat kijken die LEAN toepassen dan zie je rust. Je ziet ook tijd om samen te verbeteren. Waar halen ze die tijd vandaan? Dat doen ze door hoge kwaliteit te leveren. Huh? Hoge kwaliteit kost toch tijd? Nee, hoge kwaliteit scheelt juist tijd. Want elke fout moet je herstellen. Die verspilling pakken ze in bedrijven aan.

    Dat kun je op school ook.

    Tot slot

    Een cultuur van ‘elke dag samen een beetje beter’ is simpel te begrijpen, maar lastig te realiseren. Een paar jaar geleden zei iemand tegen me “Het is common sense, applied with discipline”. Het is een beproefde manier van werken.

    Waarom doen we het dan niet allemaal?

    Zo werken vergt overtuiging, rolmodellen, tijd en vaardigheid. Ik nam echt geen ontslag om als voltijds vrijwilliger met leerKRACHT te beginnen als ik had gedacht ‘schrijf een blog, dan komt het goed’. Zo gaan werken vergt lef en doorzettingsvermogen. Maar het kan, er werken al honderden en honderden scholen op deze manier.

    Hoe krijg jij dit voor elkaar op jouw school?

    Ga zelf aan de slag, of kom mee doen met leerKRACHT. Allebei prima! Als je zelf aan de slag wilt, op deze website staan enorm veel video’s en materialen die je kunnen helpen, bijvoorbeeld voor het betrekken van je leerlingen.

    - Jaap Versfelt -

    Dit artikel is een verkorte versie van een longread dat eerder op de site van Stichting leerKRACHT is gepubliceerd. Wil je weten hoe je in 8 stappen het onderwijs verbetert, lees dan het volledige artikel.

    Reageren is alleen mogelijk voor aangemelde gebruikers