Betekenisvol onderwijs

Betekenisvol onderwijs

Over betekenis van je docentschap

Beginnende docenten stromen massaal uit

    Ron van Es
    • iedereen (publiek zichtbaar)
    Door Ron van Es in de groep Betekenisvol onderwijs 337 dagen geleden
    Beginnende docenten stromen massaal uit

     ‘The task of modern educator is not to cut down jungles, but to irrigate deserts.’ - C.S. Lewis.png

    Wie is de docent? 

    ‘Doe je ogen eens dicht’, vroeg ik. Ik gaf een workshop aan een grote groep docenten van een hogeschool. ‘Doe je ogen eens dicht, en haal het beeld eens tevoorschijn van je leukste docent die je ooit hebt gehad.’ Ik zag de groep met de ogen dicht en hier en daar verschenen al de eerste glimlachen om monden. De leuke docenten kwamen weer op in de hoofden van deze docenten. Hun helden. Hun voorbeelden.

    Toen de ogen open gingen, kwam het ene verhaal na het andere verhaal over die docenten die vlak onder het oppervlak van hun herinnering lagen. Alle verhalen kwamen samen in dat ene punt: een leuke docent was vooral die verbinding wist te maken. De mens die betekenis kon geven aan het docentschap.

    Leuke docenten maken verbinding 

    Men zegt dat een nieuwe docent vooral veel, heel veel uren moet maken om zo’n docent te kunnen worden. De vraag is of nieuwe docenten die kans krijgen. De vraag is bovendien ook of nieuwe docenten zo ver komen. Want liefst 25% van de nieuwe docenten stroomt het onderwijs weet uit binnen vijf jaar. Het eerste jaar schijnt daarin bepalend te zijn.

    ‘Het eerste jaar als beginnende leraar is bepalend voor de uitstroom uit de sector. Na dit jaar is de uitstroom het hoogst: 15 tot 26 procent van de leraren is na één jaar lesgeven uitgestroomd als leraar uit de desbetreffende sector. In de jaren daarna neemt de uitstroom geleidelijk verder toe. Na vijf jaar is 18 procent van de beginnende leraren uitgestroomd uit het po, 31 procent uit het vo en 45 procent uit het mbo.’ *Factsheet Voion

    Volgens Paulien Meijer, hoogleraar Teaching learning and development zijn het ook juist de beteren die afhaken. ‘Het is niet zo dat mensen geen leraar willen worden, zegt Meijer. ‘Het probleem is: ze willen het niet blijven.’ Docenten haken af, omdat ze geen antwoord krijgen op de vragen waar ze mee rondlopen. Ze zouden meer begeleiding moeten krijgen als het gaat om het opbouwen van hun professionele identiteit, vindt ze. *Pak uitval docenten aan

    De leukste docenten in de verbeelding van de groep hogeschool docenten waren geen mensen die twijfelden aan hun professionele identiteit. Dat waren mensen die betekenis konden geven aan hun docentschap. Voor velen was het een roeping, kennis doorgeven, jonge mensen op weg helpen in het leven. De vraag is of dat voor nieuwe docenten vandaag de dag ook nog geldt.

    Afhaken in het onderwijs

    Het onderwijs is natuurlijk veranderd. Ja, ja, ik weet het. De druk en regelgeving is buitenproportioneel. Nieuwe docenten vinden minder makkelijk hun weg in teams die soms bol staan van de stress. Hoe wordt je dan een goede leraar? Het ligt ook aan de opvang van nieuwe docenten, hoewel dat laatste bepaald geen nieuw probleem is weet ik uit eigen ervaring. Toen ik zelf midden jaren 80 als beginnend docent drama mij op een school meldde, kreeg ik een lijst met klassen mee en een vage aanduiding van lokalen. Ik ben dan ook zo’n docent die de pijp snel aan Maarten gaf.

    25% van de nieuwe docenten valt dus uit binnen vijf jaar. Dat is niet alleen zo maar jammer, dat is doodzonde. Niet alleen voor hen zelf - jaren geploeterd om het diploma te halen - maar ook voor de scholen waar ze hadden kunnen werken. In 2020 komen we namelijk heel veel docenten te kort. Dat vul je niet zomaar aan. *Lerarentekort leidt tot grote problemen

    ‘The task of modern educator is not to cut down jungles, but to irrigate deserts.’ - C.S. Lewis

    Er is duidelijk iets mis met de begeleiding van nieuwe docenten die van de opleidingen afkomen. Vakinhoudelijk zal alles wel op orde zijn, maar betekenis geven aan je docentschap vereist iets anders. De scholen waar de docenten beginnen hebben te weinig tijd en aandacht. Geld zegt iedereen. Mogelijk, maar hoe worden docenten aangeleverd? Zijn zij voorbereid op het werk als mens, als mens die betekenis kan geven aan het docentschap? Is er, met andere woorden, aandacht besteed aan je rol als docent? Ben je weerbaar genoeg gemaakt. Ook als je ‘s nachts in je bed ligt en het niet meer ziet zitten. En ik weet dat dit met elke nieuwe docent gebeurd. ‘s Nachts in bed er tegenop zien om morgen terug te gaan. Daar worden ook de plannen geboren om maar wat anders te gaan doen.

    Wat nu als je al op de opleidingen zelf de koe bij de horens vat en aandacht besteed aan de mens als docent en niet alleen aan het vak als docent. Wie ben je als docent? Welke betekenis geef je aan docentschap? Is er een roeping, en welke dan? Hoe veranker je dat bij jezelf, ook als het zwaar weer wordt?  

    Uitkomsten en verwerking survey

    N.a.v. de uitkomsten van de survey heb ik een artikel geschreven dat je hier kunt lezen.

    Ron van Es - Work and Purpose